Archive for Lido en

O ÚLTIMO PATEXEIRO

Daniel Prieto/Xornal de Galicia 29/05/2009

O historiador Bernardo Máiz, especialista en embarcacións tradicionais, publicou en 2001 As embarcacións de pasaxe nas rías galegas, onde daba por desaparecido o patexeiro, empregado para recoller o patexo, cangrexo empregado antano para abonar as fincas. Miguel Martínez, director da Asociación Os Patexeiros, de Sada, decatouse un día de que no seu municipio contaban cun verdadeiro tesouro: un patexeiro botado en 1944, que decidiu restaurar. “É un barco de doce metros de eslora que se ía desguazar, menos mal que o collimos a tempo”, asegura Martínez. A ausencia de datos sobre a lancha e a súa tipoloxía indican que, posiblemente, o modelo é anterior a 1944.

O patexeiro A Balbina, fondeado no peirao dese municipio coruñés, ademais de atoparse “en perfecto estado”, conta con outro valor engadido: un motor diésel que non emprega electricidade. “É outra peza de museo, que hai dous anos aínda funcionaba”, explica o presidente da asociación. Malia perder a vela, o barco conserva aínda o tinteiro.

Co gallo de “recuperar os valores tradicionais das embarcacións galegas”, Os Patexeiros celebran hoxe na Casa da Cultura de Sada un acto para “concienciar á cidadanía sobre a necesidade de conservación desta parte do patrimonio”, indica Miguel Martínez. Na súa opinión, “existen dous mundos antagónicos, a pesca e a náutica de recreo, e estáse perdendo o legado dos nosos devanceiros”, asevera. O evento, que se desenrolará durante todo o día e comezará ás 11.00 horas, contará coa presenza de especialistas no tema como Bernardo Máiz e César Bedoya, así como José Manuel Álvarez Campana, o presidente de Portos de Galilcia.

Pola mañá abordaránse temas como o estado de conservación do patrimonio marítimo en Galicia , os casos doutras embarcacións restauradas, as políticas de subvencións das distintas administracións e a viabilidade económica da conservación destes elementos, xa que constitúe un importante reclamo para o turismo. “No norte de Galicia estamos moi retrasados na recuperación do noso patrimonio marítimo”, di Martínez. Ao parecer, as tipoloxías autóctonas estanse perdendo paseniño, “sen que as administracións presenten proxectos de viabilidade”, indican desde Os Patexeiros.

A asociación aproveitará a ocasión para solicitarlle a Portos de Galilcia un compromiso con esta importante parte do acervo galego. “Non é lóxico que unha gamela estea sometida aos mesmos impostos que os barcos modernos”, sinala Martínez. “A administración marítima non ten ningún respecto por isto e esixiremos que isto cambie”, engade o presidente da entidade. Segundo o seu testemuño, “no resto de Europa os Estados si protexen este tipo de bens”.

Tras un almorzo tradicional, a organización contará pola tarde co testemuño de varios mariñeiros de Sada. O obxectivo é recuperar prácticas, historias e coñecementos que cada vez coñecen menos persoas. “Faremos unha recolleita da memoria popular, para que a xente maior narre as súas lembranzas”, engade Miguel Martínez. A xornada está aberta a todos os interesados. E pola tarde, unha visita a Balbina porá fin á actividade.

Os Patexeiros planean recoller nun libro os relatos dos mariñeiros máis veteranos. Tamén teñen previsto organizar en Sada unha regata de embarcacións tradicionais, unha vez completada a restauración de Balbina, o vestixio dun mundo cada vez máis lonxano.

Deixar un comentario

A OLERÍA DE GALICIA, de Luciano García Alén

«A olería de Galicia» retrata os cambios profundos da sociedade

Publicado por primeira vez en 1983, reflicte o paso da produción de obxectos utilitarios aos de tipo decorativo. O clásico da etnografía de Luciano García Alén aparece nun só volume editado pola Fundación Barrié.Ola de Niñodaguia

La Voz 29/11/2008

Publicado en dous volumes en 1983, A olería de Galicia , de Luciano García Alén, constituíu a culminación de moitos anos de traballo do autor sobre a materia coa colaboración do seu irmán Alfredo (por entón xa falecido) e de Xosé M. Gómez Vilasó na fotografía e o deseño. Era un momento de cambios na olería tradicional nos que García Alén, prestixioso xinecólogo compostelán, implicouse a fondo para ofrecer un rigoroso traballo etnográfico no que se reflicte boa parte da historia de Galicia.

A Fundación Barrié saca agora unha nova edición facsímil da obra, reagrupada nun volume único de 250 páxinas. A través delas descóbrenos innumerables fotografías de época (obradores, mercados, aldeas de oleiros) que acompañan ás das diferentes pezas e os seus deseños, así como esquemas das diferentes facetas deste labor tradicional.

O libro fai un pormenorizado percorrido por cantos vestixios falan da cerámica desde os castros ata os nosos días, con atención a todos os centros de produción que se coñecen nos últimos séculos. De feito, a súa publicación coincidiu cunha etapa crucial para esta actividade milenaria e coa desaparición definitiva dalgunhas olerías de longa tradición, como a de Mondoñedo, primeiro, e a de Tioira (Ourense), que anunciaban o final da produción utilitaria. «Ata fai aproximadamente cincuenta anos -dise no libro- existían por Galicia uns vinte lugares onde artesáns campesiños desenvolvían o oficio de oleiros, en talleres de carácter familiar e como un complemento aos labores propios do cultivo da terra. Hoxe aínda persiste algunha destas localizacións artesanais, pero a súa produción xa non é precisamente de pucheros, de potas ou de cuncas ou outras vasijas utilitarias, senón que cada día abundan máis os obxectos con carácter anecdótico ou decorativo».

Presentación de fotos da olería de Gundivós.

Entrevista | Luciano García alén | Autor: Camilo Franco

Con sentido do humor Luciano García Alén acepta que lle chamen ao seu libro a «biblia dá cheiraría» de Galicia. Asegura que «polo peso ten sentido que utilicen ese nome». Di estar agora un tanto afastado, pero conserva «a mesma admiración polo traballo dúas oleiros».

-¿Que cambiou entre a edición dous anos oitenta e esta que se presenta agora?

-Se se refire ao libro, ou que se fixo foi fundir aqueles dous volumes de entón nun só, pero ou contido é exactamente ou mesmo.

-¿Que cambiou para a cheiraría nestas dúas décadas?

-Eu agora fago unha reflexión desde unha perspectiva algo afastada do asunto. Creo que a diferenza fundamental é que hoxe cando falamos de cheiraría estamos falando do pasado, de algo que sucedeu anos atrás e que se considera historia. Naquela altura, a cheiraría aínda estaba viva, tinga uso e non só entre a poboación rural.

-Quere dicir que ou uso dás pezas de barro, as ondas, as cuncas, desapareceu.

-Creo que cambiou ou seu uso e onde desapareceu foi nas cociñas. Cando fixen ou libro moitas dás pezas de servizo que había nunha cociña aínda eran de cheiraría, aínda tingan utilidade. Pero nestes anos cambiou moito a cociña e as súas formas e, polo tanto, tamén cambiaron vos útiles que se empregan. A cunca tradicional ou as ondas aínda aguantaron, pero hoxe hai unha capacidade económica non campo que permite outras cousas.

-Ou traballo de alfar é hoxe moito máis artístico.

-Antes admirabamos a utilidade dás pezas, ou servizo que prestaban. Pero abandonaron a cociña e agora están noutras partes dá casa, non salón, non recibidor. Témolas en conta por lembranza do pasado, por sentimentalismo ou polo gusto artístico.

-¿Entón ou futuro dous oleiros está non labor artístico?

-Agora mesmo están liberados dá funcionalidade, e iso lles permite facer outras cousas. Agora é un labor artístico e ou que admiramos neles é esa capacidade para facer obxectos bonitos. Eu aínda párome nalgúns escaparates de Santiago con pezas para admirar a súa fermosura.

-¿Fóra dá funcionalidade, que outros cambios percibe?

-Creo que hai moitos cambios nas capacidades tecnolóxicas. Agora as oleiras teñen unhas capacidades que hai vinte anos non tiñan. Hai menos xente traballando, pero teñen moita máis capacidade de produción. A formación tamén é máis completa e están facendo pezas dunha fermosura extraordinaria, algunhas ata con funcionalidade para a cociña ou a gastronomía de hoxe. Pero ou uso xeneralizado doutros tempos non creo que se volva dar.

Deixar un comentario

« Newer Posts