Archive for O Museo na casa

Caderno escolar de 1954

Grazas á amabilidade de Jesús Carballo, o alumno nº 21, contamos no Museo cunha copia do seu caderno escolar do ano 1954. En concreto, o caderno comeza no mes de marzo de 1954 e remata o 28 de setembro de 1954. A derradeira anotación do curso 1953-1954 data do 10 de xullo, comezando o novo curso o 22 de setembro de 1954. Neste fermoso caderno á primeira vista destaca a presentación, cunha letra perfecta e uns debuxos entrañables.

O contido dos cadernos, como corresponde á época, son moi variados. Non hai unha división por materias, senón que os exercicios, todos encabezados pola data e o título e asinados polo alumno, se suceden de forma continúa. Entre eles destacan os ditados e os exercicios gramaticais, os problemas matemáticos, as descricións de elementos da natureza, as redaccións e copia de poemas, a Historia, a Xeografía, a Relixión e a Formación do Espírito Nacional.

Como curiosidade podemos citar o emprego do galego nun poema titulado ‘Galicia’: “Un carballo nun outeiro /un-as pedras; un cruceiro // Platea a lua un sendeiro,/ donde un carro cantadeiro,/ vai camiñando, cargado / con toxo, baixo o luar // Muxen as vacas cansadas; / canta un vello un alalá; /sona lonxe un aturuxo, /grito nostálgico e bruxo /da céltiga hispanidá. // Silva na irexa a curuxa /pasa un-a vella rezando / e o río vai camiñando /entraquesta terra bruxa /qua de levalo a pasiños, /entre a queixume dos pinos, /a profundidá d’o mar. // E o carro sigue cantando: // a vella sigue rezando, /e os mozos aturuxando / mentras os grilos rechinan / nos campos, baixo o luar.

A finalidade da escola franquista apreciámolo no comezo do curso 1954-1955:

“Hoy ha comenzado en Curso Escolar en la Escuela Nueva. Es un local bastante grande y antes de entrar lo vino bendicir el Sr Cura . (…)

El trabajo vá a ser más duro, pero así será más provechoso, y podremos servir mejos a Nuestra Patria y ganar el cielo después de la muerte”.

Advertisements

Deixar un comentario

O pozo de Gontade, por Noelia Maquieira

Gontade 017Este é o único pozo de Gontade. Antes collíase a auga deste pozo, pois non había auga da traída. Usábana para beber, lavar, cociñar e para os animais.

Para facelo tiveron que ao monte Xesteiras, cargar as pedras a man nun carro de bois. Unha vez que as pedras estaban na aldea traballábanas a man con ciceis e martelos, ata darlle a forma que querían. Así foi como fixeron os aneis do pozo.

 

Un dos que fixeron o pozo foi un devanceiro meu, chamado Manuel Magán, que era moi bo canteiro. Fixeron o buraco do pozo cun pico, unha picaraña e unha pá, ata chegar aos 11 metros de profundidade que ten o pozo.

 

Unha vez rematado o buraco, colocáronlle os aneis de pedra. Por último  puxéronlle unha tapa de madeira e un ferreiro fixo o arco de ferrro, onde se colocou a roldana. Pasaron a corda pola roldana e engancháronlle un caldeiro de cinc, moi pesado, e así cando se soltaba a corda o caldeiro ía parar ao fondo do pozo, enchéndose de auga, que se sacaba turrando pola corda.

Comments (4)

Fotos das familias do alumnado


O curso pasado fixemos unha pequena búsqueda de fotos antigas que o alumnado ten nas casas para sumalas ao fondos do Museo. A resposta non foi moi masiva, pero as que temos son moi significativas. A través delas podemos descubrir a historia das nosas familias, dos noso lugares, en definitiva, a nosa propia Historia. Grazas a Andrea, Javier, Lidia, Lorena, Maite, Natalia, Rubén e Tania. Premendo aquí podedes ver unha presentación con todas as fotos.Na feira

Comments (2)

O XUGO, por Daniel Fariña (2ºA)

xugoO xugo é un apeiro agrícola que permite xunguir un ou, normalmente, dous animais de tiro a un carro ou outro instrumento que deba ser movido, coma o arado. Tradicionalmente están feitos de madeira de carballo, cerdeira, freixo ou otras madeiras resistentes abondo.

En Galiza utilízase para xunguir bois ou vacas, animais utilizados para o traballo do campo ata a aparición do tractor ou do camión. Noutras zonas emprégase tamén para xunguir bestas. A parella xunguida denomínase xunta ou xugada.

Utilidade dos xugos:

O xugo é, en principio, un madeiro tallado mediante o cal se unen dous animales de traballo para aproveitar a súa forza dunha forma conxunta. Ás veces, no caso de ser necesaria maior forza, únese outra xunta diante, pero nunca se facería en paralelo; xa que esto último crearía serios problemas de unión á lanza do carro, ou ó timón do arado, excepto que se dispuxera dun xugo de catro camellas e, en todo caso, a súa maniobra tería moita dificultade.

Deixar un comentario

A ROMANA, por Samer Abdulkader

A romana xunto coa balanza é un dos instrumentos de medición que se utiliza desde a Antigüidade para pesar mercancías, especialmente por parte de vendedores ambulantes e agricultores cando venden as súas mercancías directamente aos cidadáns.

Pese ó interese que arqueólogos de séculos pasados demostraron ó afirmar que a balanza clásica ou ordinaria é un útil prehistórico, os únicos datos reais con que se conta actualmente para determinar a época da súa aparición, son os atopados nun papiro de Tebas (s. XX a.C.) no que aparece debuxada un rudimentaria balanza cuxa base está formada pola imaxe dunha persoa sentada.

Non existe documentación precisa que certifique o ano de invención de la “Romana”. No entanto, a través de documentos sobre a expansión militar dos romanos no Mediterráneo e a súa área de influencia, e canto deles púidose extraer no relativo ao comercio, industria e agricultura, conseguiuse situar con certa exactitude o nacemento de la Romana en torno ao Século II a.C., na rexión de Italia meridional chamada “Campania”, nas costas do mar Tirreno.

A Romana denominouse así desde practicamente o seu descubrimento, aínda que durante algúns anos, os romanos chamárona “campá” debido ao seu lugar de orixe. Foi durante o Alto Imperio cando se consolidou o seu actual nome.

En canto a quen foron os seus descubridores tampouco se dispón de datos suficientes, aínda que a través de historiadores romanos como Nepote Cornelio (-99 a -24), Cayo Seutonio (69 a 140) ou Vitrubio Polión (Arquitecto-enxeñeiro que viviu no s. I d.C.), chégase a medio asegurar que foron os gregos habitantes da Campania, e máis concretamente de Nápoles, quen deron co sistema de balanza de brazos desiguais. Sistema que foi descrito por Vitrubio no último tomo da súa enciclopedia de arquitectura, nos seguintes termos: “Instrumento que serve para pesar, composto por unha panca de brazos moi desiguais, con fiel sobre o punto de apoio. O corpo que se ha de pesar colócase no extremo do brazo menor, e equilíbrase cunha pesa ou peso constante que se fai correr sobre o brazo maior, onde se acha trazada a escala de pesos”.

O alto grado de fiabilidade que ofrecía a Romana serviulle para impoñerse en todos os mercados ou lugares de comercio durante o Alto Imperio, o que significou unha expansión por todos os territorios ocupados por Roma, e o seu consecuente inserción nas culturas autóctonas.

Todo indica que a Romana entrou en España por Cartagena (Cartago Nova) na chamada Época da Conquista (218 a 19 a.C.), e dentro dela no período das grandes reformas (180 a 154 a.C.) levadas a cabo por Tiberio Sempronio Graco.

Tiberio foi autor das chamadas “Leis agrarias Licinias”, que supuxeron unha significativa expansión das operacións comerciais de carácter popular, provocando con iso a consolidación da Romana como elemento de interese en devanditas operacións.

No entanto, a expansión da Romana non foi, debido á problemática que xeraban o distintos patróns dos sistemas de pesas empregados na época, de ningún xeito un camiño de rosas.

A Romana constrúese en base a criterios precisos e únicos respecto de os patróns que a configuran, non sendo outros que os que determinan a cultura comercial de cada zona. Unha romana construída, por exemplo, en Nápoles, non podía ser utilizada en Verona, Cartago ou Atenas, dado que os sistemas de peso eran distintos, ou digamos, tiñan diferente valor.

Así pois atopámosnos que na época en que la Romana se expande son varios os sistemas aplicados en todo o Mediterráneo para medir o peso dos corpos, pero fundamentalmente predominaban tres:

  1. O sistema Ático, puramente grego, tiña como patrón o Talento, sendo a súa unidade o óbolo.
  2. O sistema Fidonio, sistema grego de comunidades autóctonas tamén tiña como patrón o Talento.
  3. O sistema Romano, tamén chamado duodecimal cuxa unidade tamén é o Óbolo.

Pese a que na actualidade dispoñemos do Sistema Métrico Decimal, conseguido tralo Convenio Internacional de Paris (20 de maio de 1875) coa creación da Oficina Internacional de Pesos e Medidas na que se gardan os prototipos internacionais do Quilogramo e do Metro, o vello sistema de Libras utilizouse en España ata finais do século XX para medir o peso dalgúns produtos agrícolas. Aínda hoxe non resulta difícil ver nalgúns pobos de Castilla Romanas que teñen marcada a escala de pesos en: Arroba, Libra, Onza, Adarme, Tomín e Gran.

Ao longo da súa historia foron moi poucas as variacións que sufriu a Romana ou balanza de brazos desiguais.

Unha delas é a chamada Romana de cola. Trátase dunha romana de tres eixes e unha soa pesa, chamada así polo anaco de barra que, a modo de cola, colócaselle na parte dereita da cabeza. Este apéndice tamén está calibrado e posibilita que a romana poida comezar a pesar desde cero. Este tipo de romanas fabricábanse case exclusivamente para o País Vasco.

A Romana está composta por dúas ou tres zonas perfectamente diferenciadas, e que son:

1. Zona Calibrada. Que á súa vez esta formada por:

– Barra ou brazo longo: Permite determinar o valor do pesado.

– Pesa: No seu percorrido pola barra indica o peso correspondente ao corpo sobre o que se efectúa a operación.

2. Zona Sensible. Composta por:

– Cabeza ou brazo curto: É o centro neurálxico da Romana e nela están situados os

– Eixes, Fieis, Alcobas, Cálamos e Ganchos : A posición dos eixes é a base fundamental para o perfecto funcionamento da Romana. Os Fieis determinan a exactitude das pesadas. As alcobas, cálamons e ganchos (asa da romana) están unidos entre si e penden dos eixes, permitindo co seu articulación acceder ás pesadas ‘Maior’ ou ‘Menor’.

3. Zona Pendente. É a composta por:

– Cadeas e Prato : Unha vez calibrados serven de apoio aos corpos que se pesan.

Deixar un comentario